Fenomen kwasu foliowego

Dużo mówi się i pisze, że jeśli „odmienny stan” nie jest zaskoczeniem, to suplementację kwasem foliowym warto rozpocząć przed zajściem w ciążę. Ale właściwie dlaczego? W czym tkwi fenomen kwasu foliowego? Można się nad tym naprawdę długo rozwodzić powołując wyniki wielu bada naukowych. Można też odpowiedzieć krótko: kwas foliowy może zabezpieczyć przyszłość… Twoją i Twojego dziecka.

Przeprowadzone dla kwasu foliowego badania populacyjne pod kątem wpływu na zmniejszanie ryzyka wad cewy nerwowej płodu dowodzą jego wysokiej skuteczności w tym zakresie.

Dawno już podejrzewano, że jakość diety odgrywa znaczącą rolę w powstawaniu wad cewy nerwowej. Począwszy od lat sześćdziesiątych rolę tę przypisywano niedoborom witamin z grupy B, a w szczególności kwasu foliowego. Domysły te okazały się całkiem słuszne. Wraz z nadejściem lat osiemdziesiątych wykazano bowiem, że podawanie kobietom przez pewien okres przed poczęciem dziecka i w pierwszych tygodniach ciąży kwasu foliowego zmniejsza ryzyko występowania wad cewy nerwowej w rodzinach ryzyka genetycznego.

Zaufaj naukowcom!

Skuteczność suplementacji diet kobiet kwasem foliowym w zmniejszeniu ryzyka wad cewy nerwowej u potomstwa została potwierdzona w licznych badaniach naukowych. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują opublikowane w 1991 roku wyniki 8-letniego międzynarodowego badania wieloośrodkowego, opartego na doborze losowym [MRC Vitamin Study Research Group. Prevention of neural tube defects: results of the Medical Research Council Vitamin Study. MRC Vitamin Study Research Group. Lancet 1991;338(8760):131-137] a także populacyjnego badania chińskiego [Berry RJ, Li Z, Erickson JD, Li S, Moore CA, Wang H, Mulinare J, Zhao P, Wong LY, Gindler J, Hong SX, Correa A. Prevention of neural-tube defects with folic acid in China. N Engl J Med 1999;341(20):1485-1490.] oraz badania węgierskiego opartego na podwójnie ślepej próbie [Czeizel A.E. (2004) The primary prevention of birth defects: Multivitamins or folic acid? Int. J. Med. Sci. 1(1): 50-61.] To tylko przykłady badań dotyczących kwasu foliowego, których jest cała długa lista a które były prowadzone na przestrzeni ostatnich trzech dekad przez różne ośrodki naukowe na całym świecie. Wyniki badań naukowych stały się podstawą wprowadzenia w wielu krajach na świecie, także w Polsce, programów pierwotnej profilaktyki wad cewy nerwowej kwasem foliowym. Powołany w 1997 roku przez polskiego Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej zespół specjalistów przeanalizował dotychczasowy dorobek naukowy na temat potencjalnych możliwości profilaktyki wad wrodzonych cewy nerwowej i zalecił: Wszystkie kobiety w wieku rozrodczym w Polsce, które mogą zajśćwciążę, powinny spożywać0,4 mg kwasu foliowego dziennie w celu zapobiegnięcia wystąpieniu u ich potomstwa wad cewy nerwowej,w tym zwłaszcza rozszczepu kręgosłupa i bezmózgowia.

Dobrze to zaplanuj

Kwas foliowy to jedna z najważniejszych witamin. Jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju płodu, ale nie tylko. Oprócz tego:

 przyczynia się do wzrostu tkanek matczynych w czasie ciąży (np. krwinek czerwonych, łożyska, macicy, piersi),

 wpływa korzystnie na produkcję krwi,

 pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych (m.in. zwiększa koncentrację, poprawia pamięć, podnosi odporność na stres). Niski poziom folianów u matki stanowi czynnik ryzyka wystąpienia wad cewy nerwowej u rozwijającego się płodu. I właśnie dlatego należy wdrożyć niezawodny plan podstawowy – kwas foliowyprzed ciążą i na jej początku!

Dietetyczne fakty

Z pewnością zastanawiasz się, czy suplementacja specjalnych preparatów jest konieczna. Możliwe, że wolałabyś uzupełniać kwas foliowy samą dietą. Poznaj zatem najważniejsze fakty. Zobacz, w jakich konkretnie produktach znajduje się kwas foliowy:

W jakich produktach znajduje się kwas foliowy?

Najbogatsze źródła kwasu foliowego to... drożdże i wątróbka

Niestety, produkty te nie są zalecane w ciąży.

Aby pokryć dzienne zapotrzebowanie na kwas foliowy w ramach diety, musiałabyś zjeść na przykład: 714 g brokułów, około 780 g brukselki lub aż 1150 g szpinaku. Praktycznie kilogram warzyw każdego dnia! To byłoby optymalne, ale czy jest realne dla Ciebie? Musisz przy tym pamiętać, że w przypadku warzyw przetworzonych (np. gotowanych) ilość produktu zapewniająca odpowiedni poziom spożycia folianów może być nawet 10 razy większa. Dlatego, chcąc zyskać gwarancję zmniejszenia ryzyka wad cewy nerwowej powinno się stosować preparaty z kwasem foliowym.

Optymalny czas na start

Kiedy zacząć suplementację kwasem foliowym, planując ciążę? Który moment będzie tym najwłaściwszym? Warto wiedzieć, co o zażywaniu kwasu foliowego przez kobiety planujące dziecko i ciężarne mówią przepisy prawa. Istotnie to, jak producenci mogą komunikować korzyści zdrowotne związane ze spożyciem określonych składników jest uregulowane w prawie. Otóż,zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 roku w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności oraz Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1135/2014 z dnia 24 października 2014 roku w sprawie udzielenia zezwolenia na oświadczenie zdrowotne dotyczące żywności i odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby korzystny efekt stosowania kwasu foliowego występuje w przypadku codziennego uzupełniającego spożycia dawki wynoszącej 400 μg (0,4 mg) przez co najmniej jeden miesiąc przed poczęciem i maksymalnie trzy miesiące po poczęciu. Przyjmowanie kwasu foliowego tylko w tym okresie zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej u płodu, ale ze względu na istotne znaczenie tego związku w trakcie całej ciąży specjaliści zalecają jego suplementację również w kolejnych miesiącach.

Lepiej trochę dłużej

Istnieje wiele czynników ryzyka wrodzonych wad rozwojowych ośrodkowego układu nerwowego, dlatego zmiana jednego z nich może wywierać korzystny wpływ lub nie. Powyższe wynika z przeprowadzonych badań i wskazany czas zażywania kwasu foliowego stanowi niezbędne minimum. Specjaliści zalecają jednak okres ten wydłużyć. W publikacji „Standardy Medyczne. Suplementacja diety. Wytyczne postępowania u dzieci, kobiet ciężarnych i karmiących piersią” pod redakcją prof. dr hab. n. med. Anny Dobrzańskiej, prof. dra hab. n. med. Piotra Sochy ilek. Łukasza Obryckiego(Warszawa 2015) na stronach 84–86 czytamy: Suplementacja kwasem foliowym odgrywa szczególną rolę w okresie planowania ciąży oraz na wczesnym jej etapie. Dodatkowe przyjmowanie folianów w tym okresie ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia ryzyka wad cewy nerwowej płodu. Wady cewy nerwowej powstają w wyniku nieprawidłowego zamknięcia się cewy nerwowej, która jest zaczątkiem układu nerwowego. Jak wykazano, kwas foliowy jest kofaktorem uczestniczącym w prawidłowym zamykaniu cewy nerwowej. Procesy te zachodzą pomiędzy 21 a 28 dniem od momentu zapłodnienia. […] Dlatego też szczególne znaczenie ma wczesna, prekoncepcyjna podaż folianów, zwłaszcza, że przeciętna dieta kobiety w ciąży pokrywa jedynie 50% dobowego zapotrzebowania na kwas foliowy.

Według przedstawionych rekomendacji przyjmowanie kwasu foliowego w celu zmniejszania ryzyka wad cewy nerwowej jest bardzo ważne co najmniej sześć tygodni przed poczęciem i do końca drugiego trymestru ciąży. Niektóre świadome kobiety śledzą najnowsze doniesienia i badania naukowe i rozpoczynają przyjmowanie tej witaminy już na pół roku przed planowanym zajściem w ciążę (np. http://hpba.pl/prawidlowa-suplementacja-czasie-ciazy/ ). Należy tu przypomnieć, że ze względu na ogromne znaczenie kwasu foliowego dla przebiegu całej ciąży zaleca się suplementować go również w kolejnych jej miesiącach.

Genotyp MTHFR a suplementacja kwasem foliowym

Czy kwas foliowy może przyjmować każda kobieta w ciąży, także ta, która posiada genotyp MTHFR? Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (Centers for Disease Control and Prevention, CDC), które jest agencją rządu federalnego Stanów Zjednoczonych wchodzącą w skład Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej tego kraju, a tym samym jednostką niezależną, odpowiada: Tak. Wszystkim kobietom, włącznie z tymi, które mają genotyp MTHFR TT lub CT, można pomóc, podając 400 μg kwasu foliowego dziennie, szczególnie przed i w początkowym okresie ciąży. Instytucja ta wyjaśnia, że MTHFR (methyltetrahydrofolate reductase) jest enzymem, który odgrywa ważną rolę w przetwarzaniu kwasu foliowego przez ludzi. Częsta odmiana enzymu MTHFR (znana również jako genotyp MTHFR TT lub CT) określa, jak szybko niektóre jednostki mogą go przetwarzać. Pomimo tego, że kobiety o genotypie MTHFR TT lub CT przetwarzają kwas foliowy wolniej, mogą zwiększyć jego stężenie we krwi wystarczająco, by zapobiec wadom cewy nerwowej, poprzez przyjmowanie rekomendowanej dziennej dawki (400 μg).

CDC odnosi się też do badań naukowych: Badania wykazują, że w populacjach o wysokiej częstotliwości występowania genotypu MTHFR TT lub CT podawanie 400 μg kwasu foliowego dziennie przed i podczas wczesnej ciąży może zmniejszać ryzyko wad cewy nerwowej aż o 85%.Ponadto dodaje: Wiele badań dowodzi, że przyjmowanie kwasu foliowego podwyższa jego stężenie we krwi. Jedno z nich na przykład pokazało, że po trzech miesiącach stosowania kwasu foliowego w dawce 400 μg jego stężenie we krwi w grupie kobiet o genotypie MTFHR TT wzrosło o 250%.

Oryginalny tekst dostępny na: https://www.cdc.gov/ncbddd/birthdefectscount/faq-folic-ntd.html Jednocześnie CDC wskazuje na najistotniejszy fakt: The effectiveness of supplements containing some form of folate other than folic acid (such as 5-MTHF, or labeled “Natural Folate”) for preventing neural tube defects has not been studied.

Tłumaczenie: Skuteczność suplementów zawierających inne formy kwasu foliowego niż sam kwas foliowy (takie jak 5-MTHF lub oznaczone jako „naturalny kwas foliowy”) w zapobieganiu wad cewy nerwowej nie została zbadana.

Literatura, z której korzystano przygotowując powyższy tekst:

1) Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. Zbigniew J. Brzezińskii prof. zw. dr hab. Ewa Helwich: Zapobieganie wrodzonym wadom cewy nerwowej. Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 1998;

2) Wrodzone wady rozwojowe w polsce w latach 2003-2004. Dane z Polskiego Rejestru Wrodzonych Wad Rozwojowych.Ośrodek Wydawnictw Naukowych. Poznań 2010;

3) Barua S i wsp. Folic acid supplementation in pregnancy and implications in health and disease. J Biomed Science2014;21:77;

4) Wytyczne postępowania kobiet ciężarnych i karmiących piersią zawarte w: Standardy Medyczne. Suplementacja diety pod redakcją prof. dr hab. n. med. Anny Dobrzańskiej, lek. Łukasza Obryckiego, prof. dr hab. n. med. Piotra Sochy, Warszawa 2015;

5) Publikacje i stanowisko Amerykańskiego Centrum Kontroli i Prewencji Chorób przedstawione na stronie https://www.cdc.gov/ncbddd/birthdefectscount/faq-folic-ntd.html.

Nie znaleziono produktów spełniających podane kryteria.

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl